08 jan 2020

Vraag aan de Minister: bladblazers met tweetaktmotoren

Lotte stelde in de Commissie Leefmilieu een vraag aan Minister Maron over het gebruik van gereedschap met tweetaktmotoren (zoals bladblazers) voor het onderhoud van groene ruimtes in Brussel. Deze machines zijn namelijk vervuilend, slecht voor de gezondheid van de groenwerkers en de biodiversiteit en ze maken ook nog eens veel lawaai. Lees hier haar vraag en het antwoord van de Minister. 


Sommige Brusselaars vonden toch een positieve passage in het nieuwe Vlaamse regeerakkoord. Vlaanderen eist namelijk dat gemeenten niet langer de traditionele bladblazers, bosmaaiers en haagscharen gebruiken. De groendiensten van de gemeenten moeten hun werktuigen met tweetaktmotoren vervangen door schonere exemplaren. Dat is een goede eerste stap natuurlijk, maar we kunnen verder gaan dan dat, zeker met bladblazers. Die veroorzaken immers heel veel vervuiling en geluidshinder. De gezondheid van de groenwerkers is daar het eerste slachtoffer van.

De apparaten met tweetaktmotoren draaien vaak op een mengsel van benzine en olie en stoten verhoudingsgewijs meer vervuilende stoffen zoals fijnstof, stikstofdioxide en koolstofoxide uit dan een grote auto. Verschillende Amerikaanse steden hebben om die reden een verbod uitgevaardigd op het gebruik van zulke machines voor groenonderhoud. Volgens de overheidsinstantie California Air Resources Board (CARB) staat een uur bladblazen, wat de uitstoot betreft, gelijk aan 1.700 kilometer rijden met een Toyota. Zeker in een gewest dat een lage-emissiezone (LEZ) heeft ingevoerd, is het waanzin dat tweetakttoestellen nog wel toegestaan zijn.

Bladblazers maken ook erg veel lawaai. Zo produceren ze gemiddeld zo’n 75 tot 100 decibel, terwijl het risico op lawaaislechthorendheid bij werknemers al bij 80 decibel begint. Uit een studie in Massachusetts is gebleken dat de plaatselijke geluidsnormen door het gebruik van zulke werktuigen met tweetaktmotoren in een straal van 240 meter werden overschreden. Dus ook in het kader van quiet.brussels kan dat niet de bedoeling zijn.

Afgezien van die gezondheidsoverwegingen zijn er nog vele andere goede redenen om bladeren te laten liggen. Dat weet u, als lid van Ecolo, net zo goed als ik. Zo vormen afgevallen bladeren in de winter een perfecte isolatielaag voor planten. Vogels zoeken tussen de bladeren op de grond graag naar insecten. Zeker in de winter is dat voor kleine vogels van levensbelang: als het hard vriest, verliezen zij immers in één nacht tijd tot 10% van hun lichaamsgewicht.

De voorbije decennia daalde de insectenpopulatie met 75%. Onder bladeren leven wormen, spinnen en duizenden insecten. Door de afgevallen bladeren te laten liggen, helpen we op een heel eenvoudige manier de insectenpopulatie om zich te herstellen. De insecten eten op hun beurt de afgevallen bladeren op, verteren ze tot compost en zorgen op die manier voor een natuurlijke bemesting van de grond. Met hun gewroet verbeteren ze bovendien de bodemstructuur.

Ten slotte gaan de verwijderde bladeren vaak naar de verbrandingsoven, omdat er tijdens het bijeenblazen plastic en ander zwerfvuil tussen terechtkomt. Ze kunnen echter perfect worden gecomposteerd of op een duurzamere manier worden verwerkt. Het gebruik van een hark heeft bovendien een aantal voordelen ten opzichte van een bladblazer: een hark verbruikt geen energie en maakt geen lawaai en wie ermee werkt, verbetert zijn lichamelijke conditie.

- Worden er in het Brussels Gewest machines met een tweetaktmotor gebruikt voor het onderhoud van groene zones?
- Welke richtlijnen krijgen de gewestdiensten, de gemeentediensten en de inwoners of bezoekers over het gebruik van dergelijke machines?
De gemeente Knokke-Heist bijvoorbeeld verbiedt ook haar inwoners en personen met een tweede verblijf in de gemeente om machines met een tweetaktmotor te gebruiken.

- Ziet u heil in een omslag naar het gebruik van elektrische machines of harken?

Ik besef heel goed dat het grondgebied van het Brussels Gewest uitgestrekt is en dat er op vele wegen ook voor de veiligheid bladeren verwijderd moeten worden. Toch wil ik u vragen of u bereid bent om Leefmilieu Brussel bijvoorbeeld de opdracht te geven om de plekken in kaart te brengen waar het niet meer nodig is om de bladeren weg te blazen. Ik denk bijvoorbeeld aan parken of bermen.

- Bent u bereid te overwegen om in de herfst metalen manden te plaatsen zoals dat gebeurt bij het proefproject in Schaarbeek en in andere Belgische gemeenten? Daar kunnen niet alleen de gemeentewerkers bladeren in kwijt, maar ook de buurtbewoners zouden er de bladeren van hun oprit, voortuin of stoep in kunnen stoppen. Ook zouden ze er droog materiaal voor hun eigen buurtcompost uit kunnen halen.


Antwoord van de Minister

Een duurzaam beheer van de groene ruimten in het gewest ligt me na aan het hart. Dat betreft uiteraard ook de impact op het milieu van tuinbouwwerktuigen die gebruikt worden voor het onderhoud van die groene ruimten. De verschillende strategieën die de nieuwe regering heeft ontwikkeld, zullen het mogelijk maken om die milieu- en energietransitie tegen 2024 in goede banen te leiden. Mijn administratie zet zich in om de milieuhinder bij het onderhoud van de groene ruimten te verminderen, zowel door de onderhoudspraktijken te laten evolueren tot een meer doordachte en milieuvriendelijkere omgang, als door de geleidelijke vervanging van de conventionele werktuigen met verbrandingsmotoren door elektrische machines.

De voorbije vijf jaar werd jaarlijks een budget van 40.000 euro uitgetrokken voor de gewestelijke groene ruimten. Door de hoge kosten is momenteel slechts de helft van de werktuigen die Leefmilieu Brussel gebruikt, elektrisch. Als de budgettaire manoeuvreerruimte en de technische kwaliteitsontwikkeling van de werktuigen het toelaten, is het de bedoeling om tegen het einde van deze regeerperiode geen werktuigen met verbrandingsmotoren meer te gebruiken.

Om die doelstelling te bereiken, zal mijn administratie in al haar bestekken de principes opnemen van het zogenoemde referentie-instrument van ecologisch beheer, dat momenteel wordt ontwikkeld. Het referentieinstrument zal bedoeld zijn voor alle verenigingen en professionals uit de sector en moet de ecologische transitie in goede banen leiden. Ik kan de Brusselse gemeenten alleen maar aanmoedigen om dat voorbeeld te volgen. De gemeente Schaarbeek doet dat al: daar worden de bladeren in parken bijvoorbeeld bijeengeveegd met harken en borstels van wilgenhout. Zulk onderhoud is niet alleen milieuvriendelijker, maar helpt ook om de geluidsoverlast te bestrijden en de stress voor het gemeentepersoneel te verminderen. Het brengt het personeel dichter bij de burgers en bovendien toont het hun de noodzaak om af te zien van werktuigen met verbrandingsmotoren.

Afgezien van de kosten vormden de slechtere prestaties van elektrische werktuigen tot dusver het belangrijkste obstakel voor de milieutransitie van tuinbouwwerktuigen met een verbrandingsmotor naar elektrische exemplaren. Met name de kleinere autonomie en het lagere vermogen vormden een probleem. Aangezien het milieuvraagstuk steeds zwaarder doorweegt en de vraag bij verenigingen en professionals uit de sector toeneemt, wordt het aanbod van elektrische tuinbouwwerktuigen gediversifieerd en uitgebreid.

Het gebruik van harken is vooral geschikt voor kleine zones waar het gebruik van machines niet efficiënt is of niet voldoet aan de beheersnormen. De verwijdering van bladeren is inderdaad verplicht. Bladeren op de openbare weg worden om veiligheidsredenen systematisch verzameld door de gemeentelijke diensten en Brussel Mobiliteit om verstoppingen van de rioleringen te voorkomen, maar ook omdat de bladeren op deze ondoordringbare oppervlakken doordrenkt zijn met koolwaterstoffen en andere vervuilende substanties. Bovendien kan de ondergrond erg glad worden voor voetgangers als de bladeren blijven liggen. Bij het opruimen van de bladeren moeten de aanbevelingen van het referentie-instrument van ecologisch beheer worden gevolgd.

Het verzamelen van bladeren op paden in de parken gebeurt omwille van de veiligheid en toegankelijkheid voor alle gebruikers en om verstoppingen van de rioleringen te voorkomen. Voorts worden de bladeren ook verwijderd van grasperken in de meest verstedelijkte groene ruimten.

We huldigen de principes van circulair materialengebruik in de groene ruimten en streven het behoud van de biodiversiteit na. Daarom laten we de bladeren waar mogelijk liggen als deklaag. Ze zijn nuttig om de gewassen te beschermen of als compost, ter verrijking van de bodem. Soms moeten we van die beginselen afwijken. Zo worden de bladeren van de wilde kastanje verbrand ter bestrijding van de paardenkastanjemineermot. Ook verontreinigd bladafval wordt verbrand.

Op uw laatste vraag, over de terbeschikkingstelling van verzameld en droog materiaal voor compostering, kan ik u zeggen dat mijn administratie probeert zo weinig mogelijk groenafval te verwijderen. Bovendien stimuleert zij verenigingen, bedrijven en burgers om organisch materiaal in hun parken en tuinen in een deklaag te laten liggen aan de voet van bomen, in beplantingen of in composthopen. Indien dat niet kan, vormen buurtcomposthopen een alternatief. Brussel Compost verstrekt afvalzakken voor groenafval.

Bladeren die door particulieren worden bijeengeveegd op voetpaden of opritten, kunnen net als bladeren op de weg verontreinigd zijn met koolwaterstoffen of andere vervuilende stoffen en afval, zoals sigarettenpeuken, plastic enzovoort. Dat komt beter niet in de kleinschalige composteringscyclus terecht. Bovendien breken de bladeren van bepaalde boomsoorten, zoals de plataan of de walnotenboom, zeer langzaam af, waardoor ze niet geschikt zijn om te composteren, tenzij ze vooraf worden vermalen. 

Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren