15 sep 2021

Vraag aan de Minister: PFOS vervuiling

In de Commissie Leefmilieu van 15 september stelde Lotte een vraag aan Minister Maron over PFOS vervuiling. Het schandaal beroert al een tijdje de gemoederen in Vlaanderen, en Lotte wilde weten hoe het zit met mogelijke vervuiling door PFOS in het Brussels Gewest. Lees hieronder haar vraag. 

 

Het is een schandaal dat nu al een tijd de Nederlandstalige media beheerst: de vervuiling van het leefmilieu door de chemische stof PFOS. PFOS behoort tot een groep chemicaliën die PFAS heet. Deze chemicaliën worden in veel alledaagse voorwerpen gebruikt omdat ze water-, vet- en vuilafstotend zijn. Ze zijn echter niet afbreekbaar in de natuur en worden daarom ook wel 'forever chemicals' genoemd. Dit wil dus zeggen dat eens deze stoffen, die schadelijk zijn voor zowel mens als milieu, zich in ons water, onze lucht en onze bodem bevinden, we daar nooit meer vanaf komen. 

Het schandaal in Vlaanderen kwam aan het licht toen bleek dat er op en rond de site van een fabriek van 3M zich sterk verhoogde concentraties van PFOS in de grond en het grondwater bevonden. De gemeten PFOS waarden zijn er maar liefst 26 keer hoger dan de huidige normen, en die normen zijn waarschijnlijk nog te laks volgens experts. Net naast de 3M-fabriek zijn de voorbereidende werken begonnen voor de aanleg van de Oosterweelverbinding. De concentraties aan PFOS die op de Oosterweelwerf zijn ontdekt, zijn eveneens alarmerend hoog. Er wordt gevreesd dat de werken de vervuiling in de omgeving nog zullen verhogen. Bovendien blijkt uit metingen op veertig plaatsen in Vlaanderen dat het gemiddelde PFOS-gehalte in beken, rivieren en kanalen zo goed als overal boven de milieunormen piekt.

Een onderzoekscommissie ging van start in het Vlaams Parlement om de PFOS vervuiling te onderzoeken.

Het nieuws uit Vlaanderen veroorzaakt terecht wellicht ongerustheid bij de Brusselaars over mogelijke PFOS vervuiling in het Gewest. We konden al in de pers lezen dat Leefmilieu Brussel in de Zenne, het kanaal en de Woluwe te hoge concentraties van PFOS aantrof. Uit een studie van de Vlaamse milieumaatschappij in 2020 bleek bovendien dat er in de Zenne in Anderlecht te hoge PFOS-concentraties werden gevonden in baars. Het is niet duidelijk of de bron van deze vervuiling zich in het Gewest zelf bevindt.

U werd reeds in de plenaire vergadering ondervraagd en kon al enkele elementen aanbrengen, waarvoor dank. U vertelde dat Leefmilieu Brussel ook verder onderzoek zal uitvoeren en wat betreft de brandweer zal ik vragen stellen aan Staatssecretaris Smet.

Maar we moeten net zoals Vlaanderen hierin het onderste uit de grond en het water halen, dus ik zou nog graag de volgende vragen stellen:

  • Is er al contact geweest met de andere Gewesten om eventuele bronnen van vervuiling in de omgeving van Brussel te identificeren? 
  • Wat betreft de waterlopen in het Gewest: zullen er uitgebreidere metingen gedaan worden door Leefmilieu Brussel? Zullen de waterlopen gereinigd moeten worden? Is er gevaar voor de drinkwatervoorziening? 
  • De Brusselse brandweer heeft laten weten dat het al jaren geen PFOS-houdend blusschuim meer gebruikt. Ik ondervraag Staatssecretaris Smet, maar niet enkel op maar ook rond de Brusselse brandweerkazernes en oefenterreinen stellen Brusselaars vragen. Zo ligt er in Jette een speelplaats net naast de brandweer, een pluktuin en vele volkstuintjes zowel in Ukkel als Jette net naast een brandweerkazerne. Is er ook vervuilingsgevaar op plekken waar een brand geblust is geweest?
  • In Vlaanderen werd ook veel vervuiling ontdekt door proactieve metingen op sites waar een risico zou kunnen zijn, met name bij bedrijven die eigen blusinstallaties hebben. Er zouden zich drie van dit soort bedrijven, opslagplaatsen van brandstoffen, in het Gewest bevinden. Bovendien zijn er de verbrandingsovens van Net Brussel, die wellicht ook over een blusinstallatie beschikken. U zei reeds dat Leefmilieu Brussel metingen zal doen. Heeft u reeds een lijst van prioritair te controleren plekken?
  • U gaf aan in de pers dat u werkt op een besluit dat de productie en het gebruik van chemicaliën zoals PFAS zoveel mogelijk beperkt. Kunt u meer in detail gaan over dit besluit? Vanaf wanneer zal het van kracht zijn? Zal hier ook het principe van 'de vervuiler betaalt' opgenomen worden?
  • U gaf bovendien aan dat u wachtte op een rapport van Leefmilieu Brussel over de PFOS vervuiling. Bij de actualiteitsvragen van 25 juni was dit er nog niet. Is dit rapport er intussen al en wat is de inhoud ervan? Welke reeds uitgevoerde of geplande onderzoeken zijn er op dit moment? Wordt er in kaart gebracht waar de vervuiling op ons grondgebied zorgwekkend is?
  • Leefmilieu Brussel deed een studie in 2013 waaruit bleek dat er 39 sites zijn in het Gewest waar vervuiling mogelijk is. Er was ook een bevraging maar geen van die bedrijven heeft toen gemeld dat ze PFOS gebruikte. De vraag is natuurlijk hoe betrouwbaar deze vorm van zelfevaluatie door bedrijven is. Leefmilieu Brussel zou de studie uit 2013 willen actualiseren. Kunt u meer vertellen over de timing ervan en om welke bedrijven het gaat?
  • Vlaanderen hanteert intussen toetsingswaarden voor PFOS in de bodem; dat zijn richtwaarden die regelmatig worden aangepast omdat de wetenschappelijke inzichten over de stof nog evolueren. Op dit moment heeft het Brussels Gewest zulke richtwaarden nog niet. Zullen die er komen?
  • Hoe verloopt de samenwerking met de 19 gemeentes? Zoeken zij zelf proactief op waar eventuele PFOS-vervuiling op hun grondgebied voorkomt en wordt dit in kaart gebracht?
  • Kunnen burgers zelf bodemstalen laten nemen van hun (moes)tuin en zal het Gewest dit faciliteren?
  • Is er een plan om bezorgde burgers te informeren?

 

Het volledige verslag van de discussie met het antwoord van de Minister is hier te lezen. 

Cookies op groen.be

Groen gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de website goed te laten functioneren. Deze cookies verwerken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.

Als je daarvoor toestemming geeft, maken we ook gebruik van marketingcookies. Die stellen ons in staat om de website beter af te stemmen op jouw voorkeuren.

Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Voorkeuren aanpassen
Alle cookies accepteren